اسفندماه 1393 در فرومد چند روزی وقت گذاشتم و تمام سنگ نوشته­ های قبرستان محلّۀ پشند و قبرستان محلّۀ بالا و جنان را یادداشت . ثبتِ نام و نامِ خانوادگی و نامِ پدر و تاریخِ تولّد و تاریخِ توفّی حدودِ هزار قبر ساده نبود . همانجا بعضی می ­پرسیدند : این نوشتن به چه کار می ­آید ؟ و معمولاً نظریّه هم دارند که غالباً غیر تخصّصی است . چند مورد از فوایدِ ثبتِ فهرستِ درگذشتگان ـ قبلاً یک مطلبی در اینجا درج شد با عنوانِ « تنوّع فامیلی در فرومد » ، یادداشتِ فامیلِ فرومدیها در تکمیلِ مطلب « تنوّع فامیلی در فرومد » مفید است . ـ آمار درگذشتگان در این چند سال هم به دست می ­آید . یعنی می­ توان دو دفتر درست کرد برای دو قبرستان با عنوانِ « فهرست درگذشتگان » با توجّه به سالِ درگذشتِ افراد . ـ معلوم می ­شود که بنای قبرستان از چه وقت بوده است . ـ مُعمّرانِ روستا ( انی که عُمرِ طولانی داشته ­اند ) شناخته می ­شوند . ـ اوّلین انی که در قبرستان دفن شده ­اند شناخته می­ شوند . ـ در آینده از آن استفاده ­هایی خواهد شد که اکنون حتّی گُمان نمی­ کنیم . همان گونه که اکنون از اَسناد و مدارکِ قبلی استفاده­ های زیادی می­ شود که گُمان نمی­ رفت . ـ نوعِ ادبیّات و اشعاری که روی سنگها هم نوشته شده قابلِ توجّه است ، حتّی نوع سنگ . ـ قبرستان محلّۀ پشند سه قسمت است ، ضلعِ شرقی که بیشترِ سادات در آنجا دفن ­اند ، ضلعِ غربی که چند نفر از کوچۀ بالا دفن شده­ اند و قسمتِ مرکزی که عمومِ مردم دفن شده­ اند . یعنی نه تنها در یک روستا مردمِ دو کوچه یا دو محلّه قبرستانشان جُداست که در یک محلّ هم سادات با بقیّه ( به قولِ مرحومِ مادر بزرگم با مَغچه­ ها ) جُدایند ، آنها در قبرستانِ قدیمی هم جُدا بوده ­اند و بیشترشان در سَردابِ زیرِ مزارِ سادات دفن می­ شده­ اند ! ـ تاریخِ دفنِ اوّلین مُرده­ ها به سالِ 1336 می­ رسد ، با دقّت در همین سنگ نوشته­ ها بود که من دریافتم : با اینکه طبقِ گفتۀ مردم ، خانِ فرومد حُکم کرده است مُرده­ های همۀ م ...

مشاهده متن کامل ...